Ηθική και φωτογραφία: δημοσιεύουμε ή όχι; [δυο απόψεις]

Συζήτηση στην κατηγορία 'Γενικά' που ξεκίνησε ο χρήστης Hellena, 18 Ιαν 2014.

  1. Hellena Παιδί για τις δουλειές του Forum

    [IMG]
    To θέμα αφορά τις φωτογραφιες οι οποίες λαμβάνονται σε δημόσια μέρη (σαν αυτή, για παράδειγμα). Τίθεται λοιπόν, το ηθικό ζήτημα, αν η δημοσίευση είναι εντάξει, σύμφωνα με το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου.
    Πιο κάτω ακολουθούν δυο διαφορετικές απόψεις γι' αυτό το θέμα:
    (πρόκειται για μια δημοσίευση στο Indymedia. Η δεύτερη άποψη, είναι ως σχόλιο από κάποιον άλλον στην πρώτη δημοσίευση, αυτή που εδώ ονομάζουμε: "Άποψη 1η"):

    Άποψη 1η:

    Η Μαρία και ο φωτογράφος, μια ιστοριούλα για να καταλάβουμε τα δικαιώματα των φωτογράφων και τις έννοιες του δημόσιου χώρου και της ελευθερίας του λόγου.

    Έχω φωτογραφική μηχανή. Μια φωτογραφική μηχανή μπορεί να είναι απο κατασκοπευτικό στυλό κρυμμένο στη τσέπη μου κόστους 15 ευρώ ή κινητό τηλέφωνο φορτωμένο με πρόγραμμα να γράφει συνέχεια χωρίς να φαίνεται κάτι στην οθόνη μέχρι μικρή φωτογραφική μηχανή ή μεγάλη επαγγελματική φωτογραφική μηχανή η οποία μπορεί να έχει από φακό ευρυγώνιο που να γράφει ακόμα και πίσω από τη πλάτη μου μέχρι τηλεφακό που ξεχωρίζει πρόσωπα στο Μοναστηράκι ενώ εγώ είμαι στη Πάρνηθα. Και σήμερα όλες οι φωτογραφικές μηχανές γράφουν και βίντεο και ήχο κιόλας.

    Με τη φωτογραφική μου μηχανή περπατάω στο δρόμο και ξάφνου βλέπω τη Μαρία να περπατάει κι αυτή στο δρόμο.
    Μπορώ να πω στη Τζένη οτι είδα τη Μαρία; Αν ναι, τότε έχω ελευθερία του λόγου και είμαι ελεύθερος άνθρωπος σε μια ελεύθερη κοινωνία, ενώ η Μαρία δεν έχει δικαίωμα προσωπικού απορρήτου γιατί ήταν δικιά της απόφαση να βγει από το σπίτι της (την ιδιοκτησία της) και να βγει έξω στο δημόσιο χώρο (στον οποίο κανείς δεν έχει καμιά ιδιοκτησία κι άρα όλοι είμαστε ελεύθεροι να κάνουμε οτιδήποτε θέλουμε).

    Μπορεί η Τζένη μετά να χρησιμοποιήσει τη πληροφορία που έμαθε, οτι είδα τη Μαρία στο δρόμο, για να καταλάβει πού τριγυρνά η Μαρία και να πάει να τη δολοφονήσει. Έχω εγώ ηθική ευθύνη επειδή της είπα στη τζένη οτι είδα τη Μαρία και η Τζένη εκμεταλλεύτηκε τη πληροφορία για να κάνει κακό στη Μαρία;
    Δεν έχω καμία ευθύνη γιατί είναι δικαίωμά μου να λέω οτιδήποτε θέλω για οτιδήποτε έχω δει με τα μάτια μου στο δημόσιο χώρο (η έννοια του οποίου περιλαμβάνει και ανοιχτά παράθυρα σε σπίτια εφόσον εγώ τα βλέπω από το δρόμο, δηλαδή οτιδήποτε είναι ορατό από δημόσιο χώρο, αν δεν θέλει ο άλλος να παρακολουθώ τί κάνει μέσα στο σπίτι του ας κλείσει το παράθυρο!).

    Ξεχωρίζουμε δυο πιθανές περιπτώσεις: μπορεί να ξέρω από πριν ότι η Τζένη ήθελε να σκοτώσει τη Μαρία, ή μπορεί να μην το ξερα. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, η πράξη μου είναι ηθική και σωστή γιατί εγώ απλά χρησιμοποιώ την ελευθερία του λόγου μου. Το τί θα κάνει η Τζένη με τις πληροφορίες που έμαθε για τη Μαρία από αυτά που της είπα είναι υπόθεση της Τζένης και της Μαρίας και θα πρέπει να τα λύσουν μεταξύ τους. Ας μονομαχήσουν.

    Εγώ την ελευθερία του λόγου μου δεν θα την καταργήσω ακόμα κι αν προκαλούσε τη καταστροφή όλου του σύμπαντος! Ο κόσμος να χαλάσει, εγώ αυτό που έχω δει σε δημόσιο χώρο με τα ίδια μου τα μάτια θα το πω! Κι αυτό γιατί είναι ένα ατομικό φυσικό δικαίωμα που δεν μπορεί να μου το αρνηθεί κανένας κι όποιος προσπαθήσει να με κάνει να μην πω κάτι είναι εξουσία κι εγώ σαν αναρχικός είμαι εναντίον κάθε εξουσίας. Ακόμα κι αν αυτή η εξουσία προσπαθεί να μου αφαιρέσει την ελευθερία του λόγου για να μην σκοτώσει η Τζένη τη Μαρία, δηλαδή ακόμα κι αν η εξουσία έχει μια κοινωνικά χρήσιμη λειτουργία και προστατεύει τη ζωή της Μαρίας, για εμένα αυτή η εξουσία είναι εχθρός όχι μόνο επειδή επιτίθεται στην ελευθερία του λόγου μου αλλά και απλά και μόνο από το γεγονός ότι είναι μια εξουσία.
    Ακόμα κι αν η εξουσία αυτή προστάτευε την ελευθερία λόγου μου ή έπαιρνε λεφτά απ τους πλούσιους για να μου τα δώσει σε μένα τον φτωχό, και πάλι θα ήμουν εναντίων αυτής της εξουσίας επειδή είναι μια εξουσία. Όταν λέμε αναρχία, το εννοούμε!

    Αν δημοσιεύσω κάπου, πχ στο blog μου, ότι είδα τη Μαρία, και το δει η Τζένη; Κανένα πρόβλημα, είναι πρόβλημα της Μαρίας και της Τζένης, όχι δικό μου. Ήταν υποχρέωση της Μαρίας να προσέχει, και δεν είναι δικιά μου υποχρέωση να περιορίζω την ελευθερία του λόγου μου για να προστατέψω τα ιδιωτικά ατομικά συμφέροντα της Μαρίας. Δεν έχει δικαίωμα η Μαρία, σαν άτομο, να περιορίσει το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου που έχουν όλοι οι άλλοι στο δρόμο που τη βλέπουν.
    Η Μαρία είναι μέλος μιας κοινωνίας που αναγνωρίζει την ελευθερία του λόγου κι άρα έχει υποχρέωση να μην βγαίνει από το σπίτι της άμα δεν θέλει να ασχολούνται οι άλλοι μαζί της.

    Εφόσον λοιπόν μπορώ να μιλήσω για τη Μαρία εφόσον την είδα με τα μάτια μου, μπορώ και να την ζωγραφίσω με χαρτί και μολύβι. Μπορώ να κάνω ένα σκίτσο με το πορτραίτο της και να το δείχνω στο κόσμο. Η Μαρία περπατώντας στο δρόμο που περπατούσα κι εγώ έγινε μέρος των δικών μου ανθρώπινων εμπειριών μόλις την είδα με τα μάτια μου, η μορφή της είναι πλέον περιεχόμενο των ιδεών του μυαλού μου, κι άρα μπορώ να χρησιμοποιήσω τη μορφή της για την ελευθερία του λόγου μου και να μεταδώσω σε άλλους ανθρώπους αυτά που έχω μέσα στο μυαλό μου.
    Μπορώ να το κάνω αυτό δημοσιογραφικά ή καλλιτεχνικά. Μπορώ να τη ζωγραφίσω και η μορφή της μου ανήκει εφόσον την είδα με τα μάτια μου και η Μαρία είναι μια δικιά μου εμπειρία. Αν δεν ήθελε η Μαρία να μου δώσει τη μορφή της, ας καθόταν σπίτι της κι ας μην έβγαινε στο δρόμο που περπατούσα.
    Κι αν μπορώ να μιλήσω για τη Μαρία και να τη ζωγραφίσω, μπορώ και να τη φωτογραφήσω!
    Κι αν μπορώ και να τη φωτογραφήσω, μπορώ και να τη κινηματογραφήσω και να την έχω σε βίντεο.
    Και μπορώ και να την ηχογραφήσω.

    [IMG]
    Τα περιεχόμενα του μυαλού μου κανείς δεν θα μου απαγορεύσει να τα αναμεταδίδω σε άλλους ανθρώπους και στις επόμενες γενιές. Ό,τι είδα κι ό,τι άκουσα σε δημόσιο χώρο είναι εμπειρία δικιά μου και μου ανήκει δημοσιογραφικά και καλλιτεχνικά και έχω το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να την διασώσω για τις μελλοντικές γενιές και για την ιστορία.

    Κι αν η Μαρία ήταν περίεργη και με έδιωχνε ενώ τη φωτογραφούσα, κι αν η κοινωνία ήταν κι αυτή περίεργη και μξου απαγόρευε να τη φωτογραφήζω; Τότε θα μπαίναμε στο Flickr ή στο Facebook (που φυσικά μεταεπαναστατικά θα άνηκε στη κοινωνία και όχι σε εταιρία) και στα blogs και δεν θα βλέπαμε εικόνες από άλλες περιοχές του πλανήτη. Κι έτσι θα χάναμε την ευκαιρία να γίνουμε ένα παγκόσμιο χωριό χωρίς σύνορα. Στο χωριό όλοι βλέπουν τους πάντες.
    Γιατί να μην μπορούμε να βλέπουμε οποιονδήποτε πάνω στο πλανήτη πού είναι, τί κάνει και πώς ντύνεται; Τα άτομα έχουν δικαίωμα απορρήτου μόνο μέσα στο σπίτι τους με κλειστά τα παράθυρα, επειδή μόνο το σπίτι τους είναι ιδιοκτησία τους. (κι αν άλλαζε η κοινωνία ίσως να μην ήταν ούτε καν αυτό, πχ σε μια αναρχική κομμουνιστική κοινωνία μπορεί στη συνέλευση να αποφασίζαμε ότι το ποιός θα μένει σε ποιό σπίτι και για πόσο καιρό θα είναι μια απόφαση της συνέλευσης, και όλα τα σπίτια θα άνηκαν σε όλους, οπότε αν ο φτωχός που μένει σε παράγκα ζητούσε απ τη συνέλευση να μείνει για ένα χρόνο στο πλούσιο σπίτι της Μαρίας, η συνέλευση θα διέταζε τη Μαρία να εγκαταλείψει το σπίτι της και θα την έστελνε να μείνει στη παράγκα ώστε να κάνει χώρο για αυτόν τον φτωχό που θέλει να έχει την εμπειρία να ζήσει για ένα χρόνο στο πλουσιόσπιτο της προεπαναστατικά αστής Μαρίας η οποία για τόσα χρόνια το ευχαριστιόταν!).

    Κι ας πάμε τώρα μπροστά στην ιστορία... οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος ψάχνουν για φωτογραφίες που να δείχνουν πώς ντυνόντουσαν οι άνθρωποι στην εποχή μας, και οι γλωσσολόγοι ψάχνουν για ηχογραφήσεις να ακούσουν πώς προφέραμε τη γλώσσα μας.
    Θέλουν αυθεντικές φωτογραφίες και ηχογραφήσεις, δεν τους κάνουν οι ταινίες και τα ποζαρισμένα πορτραίτα, διότι θέλουν την αλήθεια και όχι αυτό που θέλει να δείχνει ο καθένας. Δεν βρίσκουν όμως. Και δεν βρίσκουν γιατί η κοινωνία ήταν τόσο ηλίθια, τόσο βρώμικη, τόσο τρελή, τόσο ανταγωνιστική και τόσο ανασφαλής και επικίνδυνη που απαγόρευε, με διάφορους τρόπους, την ελευθερία του λόγου διά της φωτογραφίας, του βίντεο και της ηχογράφησης, δηλαδή των μέσων που μεταφέρουν καλύτερα και πιστότερα την αλήθεια σε σχέση με άλλα μέσα όπως το γράψιμο και η ζωγραφική.
    Κι αν κάποτε η Μαρία γινόταν ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης από την ιστορία; ή ίσως να ψαχναν φωτογραφίες της τα εγγόνια της. Δεν θα βρισκαν τίποτα όμως αν η Μαρία μόλίς έβλεπε να τη φωτογραφήζουν ενοχλούσε τον φωτογράφο.
    Η ενόχληση ενός φωτογράφου είναι έγκλημα κατά της ιστορίας και της αλήθειας!

    Τα ίδια ισχύουν είτε η Μαρία απλά περπατάει στο δρόμο, είτε είναι μπατσίνα, είτε είναι αναρχική, είτε πετάει μολότωφ στη Βουλή, είτε φοράει μάσκα είτε όχι. Όταν κάνει οτιδήποτε σε δημόσιο μέρος, δέχεται ότι η κοινωνία και οι συνάνθρωποι της μπορούν να την παρακολουθούν, να τη καταγράφουν σε βίντεο, και να ασχολούνται μαζί της και να μιλάνε για αυτήν πίσω από τη πλάτη της.
    Δεν είναι σπίτι της ο δρόμος! Δεν είναι ιδιοκτησία της το πρόσωπό της! Το πρόσωπό της είναι μέρος της ματιάς μου, της εικόνας που είδα με τα δικά μου μάτια, και δεν μπορεί ούτε η Μαρία ούτε κανένας να μου απαγορεύσει να πω σε άλλους ανθρώπους και να γράψω στην εξωτερική μου μνήμη (τη φωτογραφική μηχανή) αυτό που έχω μέσα στην εσωτερική μνήμη του μυαλού μου!
    Σκέψου το αυτό την επόμενη φορά που σου κατέβει η τρελή ιδέα να ενοχλήσεις φωτογράφο που σε φωτογραφήζει σε πορεία ή στο δρόμο.

    Άμα δεν γουστάρεις να σε βγάζουν φωτογραφίες, φόρα μάσκα. Αυτό δεν σημαίνει οτι δεν μπορείς να πας στο φωτογράφο και να του μιλήσεις ευγενικά και να πέσεις στα γόνατα και να τον παρακαλέσεις να μην δημοσιεύσει τη φωτογραφία ή να τη σβήσει. Άμα τον παρακαλέσεις ευγενικά, ο φωτογράφος μπορεί να συμφωνήσει να τη σβήσει μπροστά σου. Αλλά άμα πας να τον βαρέσεις ή να τον βρίσεις τότε σίγουρα να περιμένεις ότι ο φωτογράφος θα νευριάσει μαζί σου και θα δημοσιεύσει τη φωτογραφία έτσι απλά και μόνο για εκδίκηση, επειδή προσπάθησες να επιβάλεις μια ιδιοκτησία πάνω στο πρόσωπό σου σε δημόσιο χώρο.
    Κι αυτό, για τους φωτογράφους, αποτελεί έγκλημα εναντίων της ελευθερίας του λόγου που έχουν ως άτομα καθώς και έγκλημα εναντίων όλης της κοινωνίας και όλης της ανθρωπότητας καθώς η κοινωνία έχει δικαίωμα να διατηρεί την ιστορία της και οι άλλοι άνθρωποι σε άλλες μακρινές περιοχές του πλανήτη έχουν το δικαίωμα να ξέρουν τί γίνεται σε μια πορεία εδώ πέρα και τί γίνεται στους δρόμους μας.

    Μην σκέφτεσε μόνο τον φωτογράφο που σε φωτογραφήζει, σκέψου τους άλλους αναρχικούς στην αμερική και την ευρώπη που θέλουν να δουν τί γίνεται στις πορείες εδώ πέρα. Σκέψου τους άλλους συνομίληκούς σου στην ινδία και την αργεντινή που θα θελαν να αντιγράψουν τις τακτικές σου στη πορεία για να κάνουν κι εκείνοι πορείες. σκέψου τους νεαρούς στα καφενεία που άμα δουν τη φωτογραφία που φαίνεσαι κι εσύ θα σκεφτούν οτι μπορούν να πάνε κι αυτοί σε μια πορεία και θα είναι οι αυριανοί σου σύντροφοι.
    το μύνημα της επανάστασης δεν μπορεί να περάσει άμα δεν αφήσεις το φωτογράφο να σε βγάλει φωτογραφία στη πορεία και στους δρόμους των εξαρχείων.
    είναι κοινωνική σου αποστολή να τα δώσεις όλα για την επανάσταση, κι άρα να δώσεις και το πρόσωπό σου στους φωτογράφους δρόμου που βγάζουν φωτογραφία δρόμου και κάνουν και κοινωνικό ντοκουμέντο και ρεπορτάζ στις πορείες.
  2. Hellena Παιδί για τις δουλειές του Forum

    [IMG]
    Άποψη 2η:

    Η ενασχόλησή μου με την αναλογική φωτογραφία ξεκίνησε δεκαετίες τώρα και κρατά ακόμα, έστω και σε λανθάνουσα μορφή σήμερα. Κάθε φορά που φορτώνω ένα Α/Μ φιλμ και ξεκινά το ψαχτήρι των μορφών, των σκιών, των γραμμών, του φωτός μέσα από τη προσωπική ματιά, η μαγεία παραμένει ίδια σε ένταση όπως τη πρώτη φορά, αν όχι μεγαλύτερη για αυτό που θα αναδυθεί μέσα στη λεκάνη του εμφανιστή, για να αποκρυσταλωθεί εν τέλει πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί!
    Τι θέλω να πω; Πως για κάθε μουσικό, ζωγράφο, γλύπτη, συγγραφέα, ποιητή, για οποιοδήποτε καλλιτέχνη, η δημιουργία και η εκάστοτε διαδρομή της μέχρι να ολοκληρωθεί, είναι αυτό που τελικά τον εμπνέει. Η ώρα της δημιουργίας και της τελικής αποκάλυψης ήταν, είναι και θα είναι οι κορυφαίες στιγμές. Η αναμετάδοση της δημιουργίας, η αναπαραγωγή της αν θέλετε, σε δημόσιο χώρο έπεται και παραμένει νομίζω δευτερεύουσας σημασίας για το μουσικό για παράδειγμα (εκτός από το κομμάτι που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα, που είναι μία άλλη ιστορία) μπροστά στην επιλεκτική ζωντανή εκτέλεσή της από αυτόν για το κοινό του.

    Οποιαδήποτε επιλογή μοιράσματος – αναμετάδοσης της τέχνης είναι κάτι που δεν παίρνει άκριτα και αψήφιστα κάθε δημιουργός και καλλιτέχνης. Ο τρόπος που μπορεί να γίνει αυτό φέρουν την ατομική σφραγίδα του δημιουργού ο οποίος και ευθύνεται για το τελικό αποτέλεσμα. Η αποδοχή και αναγνώριση έρχεται από την άμεση προσωπική επαφή του καλλιτέχνη με το κοινό που αυτό έχει επιλέξει να μοιραστεί μαζί του τη δημιουργία του.
    Εκεί έτσι χτίζεται και κατακτιέται. Για ένα δημοσιογράφο όμως, επιτυχία είναι η όσο το δυνατό πλατύτερη δημοσίευση της φωτογραφίας (του), εφόσον βέβαια αυτή αποτελεί είδηση για αυτόν. Στη περίπτωση λοιπόν εδώ έχουμε να κάνουμε με κάτι πιο περίπλοκο, το οποίο λαμβάνει κοινωνικο-πολιτική χροιά. Ξεφεύγουμε από τα ελευθεριακά τοπία της τέχνης και μπαίνουμε στο πεδίο εκτέλεσης της 4ης μορφής εξουσίας. Η άκριτη δημοσίευση μιας φωτογραφίας και μάλιστα σε τόπους κοινωνικής δικτύωσης όπως για παράδειγμα το facebook, έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει εις βάρος του υποκείμενου στη φωτογράφηση, ή ακόμα και στον εκβιασμό του, σε βαθμό μάλιστα καταστροφικό όπως έχει αποδειχθεί σε διάφορες περιπτώσεις ανά το κόσμο.
    Αν ο φωτογράφος ενδιαφέρεται για μαζική δημοσίευση των φωτογραφιών του, ή δημοσιογράφος είναι, ή καιροσκόπος. Και τελικά η δημοσίευση μιας φωτογραφίας κάπου αποσκοπεί. Ποιος κρίνει το θετικό ή το αρνητικό της πρόθεσης, πολύ δε περισσότερο του αποτελέσματος; Εδώ κάθε μέρα έχουμε βάρβαρη καταπάτηση ατομικών δικαιωμάτων και προσωπικών απορρήτων. Τι διαφορά έχει αν αυτή συντελείται από το άτομο, ή από το κράτος;

    Η ύπαρξη των προσωπικών δικαιωμάτων δεν χάνεται στον δημόσιο χώρο, ίσα ίσα που εκεί επιβάλλεται να προστατεύεται γιατί εκεί ο άνθρωπος και οι σχέσεις του δοκιμάζονται. Τότε είναι που χρειάζεται ο σεβασμός του γλύπτη προς την μούσα του, που ολόγυμνη ποζάρισε μπροστά του. Αλοίμονο αν θεωρήσουμε πως η ύπαρξή μας στο δημόσιο χώρο μας αφήνει μόνιμα εκτεθειμένους. Η έκθεσή μας σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει και τη παράδοση των ατομικών μας δικαιωμάτων! Το ότι περπατάω στο δρόμο δε σημαίνει πως γουστάρω να με βγάζει και ο οποιοσδήποτε φωτογραφία, πολύ δε περισσότερο αν από θέση άστεγου, ανήμπορου και εξαθλιωμένου βρισκόμουν στην άσχημη θέση να υπερασπιστώ την αξιοπρέπειά μου.

    Η ατομική ύπαρξη του καθενός μας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, προσωπικά δεδομένα, που δικαιωματικά δεν περιορίζονται κατά την έκθεσή μας σε δημόσιο χώρο. Αν κάποιους μπορώ να φωτογραφίζω είναι τα δημόσια πρόσωπα. Τη στολή. Εκεί ίσως και να επιβάλλεται μάλιστα, ώστε να ασκείται και ο έλεγχος σε πράξεις και ευθύνες. Στην αναρχική κοινωνία, όταν με το καλό φθάσουμε, δεν θα υπάρχουν στολές, αλλά αυτό δεν σημαίνει και πάλι πως η ατομικότητά μας θα γίνεται βορά στις ορέξεις οποιουδήποτε θέλει να κάνει “τέχνη”. Ακόμα και εκεί λειτουργεί συναινετικά η όλη διαδικασία και αν το υποκείμενο δεν γουστάρει να φωτογραφηθεί, θέλει δε θέλει ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να ασκήσει εξουσία πάνω στο υποκείμενο φωτογραφίζοντάς το.
    Τελείως άλλο πράγμα είναι η βιωματική εμπειρία της όρασης ( είδα τη Μαρία στο δρόμο) και άλλο πράγμα η αποθανάτιση ενός προσώπου σε ένα φίλμ ή σε ένα ψηφιακό αρχείο, με τη ματιά της τέχνης ή της δημοσιογραφίας. Και εδώ να επισημάνω πως η αποθανάτιση μιας κατάστασης σε ψηφιακό ή αναλογικό αρχείο δεν σημαίνει και αποθανάτιση της αλήθειας.
    Η προσωπική ματιά του δημιουργού αφήνει πάντα την υποκειμενική διατύπωση να υπερισχύσει της αντικειμενικής αποτύπωσης. Αυτή δε συμβαίνει παρά μόνο ύστερα από έρευνα και διασταύρωση πολλών πηγών πληροφορίας με επιστημονικές μεθόδους και αυτό μόνο στο βάθος του ιστορικού χρόνου και όχι βέβαια του βιωματικού. Σε κάθε περίπτωση ο big brother που μας παρακολουθεί με τα εκατομύρια μάτια – κάμερες (και όχι μόνο) τρίβει τα χέρια του αν επικαλεστούμε την ελευθερία του λόγου για να απεμπολήσουμε την ατομικότητα και την αξιοπρέπειά μας.

    ΥΓ. Προς αποτροπή για τον συντάκτη του άρθρου από καλή πρόθεση: Επειδή και μία όμορφη παραλία δημόσιος χώρος είναι και συνηθίζω να κάνω μπάνιο γυμνός, δε σημαίνει πως τη φορά που θα με συναντήσεις να λιάζομαι θα αισθανθώ και άνετα αν σε δω να με φωτογραφίζεις... Μάλλον εσύ θα βρεθείς σε δύσκολη θέση.