Ένα σύγχρονο "πραξικόπημα"
#1
Είναι μια ανάρτηση η οποία προέκυψε με αφορμή αυτό το άρθρο και προκειμένου να διασωθεί, καθώς είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και αφού η ιστοσελίδα που την είχε δημοσιεύσει είναι πλέον εκτός λειτουργίας την μεταφέρω αυτούσια.
Δείτε πόσο σωστό είναι σχεδον δυο χρόνια μετά.
Πρόκειται για ένα άρθρο του: Κυριάκου Μπομπότη:


[IMG]nokia-micro-chart-520.jpg[/IMG]
Παράθεση:«Όσοι αποτυγχάνουν να μάθουν Ιστορία είναι καταδικασμένοι να την επαναλάβουν, ενώ όσοι αποτυγχάνουν να την μάθουν σωστά είναι απλά καταδικασμένοι»
Η σημερινή ανάρτηση αφορά τον χώρο της κινητής τηλεφωνίας και πιο συγκεκριμένα των smartphones.
Πριν κάποιοι σταματήσουν να διαβάζουν εδώ να τονίσω πως αυτές οι ιστορίες κρύβουν πολλές ίντριγκες και σασπένς ισάξιες με αυτές μεγάλων χολιγουντιανών ταινιών. Το μόνο που λείπει είναι το σεξ.

Πριν μπω στο κυρίως θέμα να πω κάποια λόγια για μένα. Ασχολούμαι με την κινητή τηλεφωνία τα τελευταία 10-15 χρόνια αλλά όχι απλά από την πλευρά ενός gadgetάκια που περιμένει το τελευταίο προϊόν της εκάστοτε εταιρίας. Αντιθέτως η ανάλυση έφτανε από τις πολιτικές των εταιριών, τις μεταξύ τους συνεργασίες μέχρι και την δομή και αρχιτεκτονική των προϊόντων (hardware και software) που έβγαιναν στην αγορά από αυτές.
Η ανάλυσή μου επικεντρωνόταν κυρίως στο λειτουργικό σύστημα Symbian (πρώην Epoc) και λιγότερο στα Windows (CE, Smartphone, Mobile, Phone) αλλά και τα μετέπειτα λειτουργικά της Apple και Google (iOS και Android αντίστοιχα) τα οποία εμφανίστηκαν τα τελευταία 3 χρόνια και προσπαθώ να καλύψω ένα μέρος την ενημέρωσης από την προσωπική μου ιστοσελίδα Phorepoc (πρώην All About SX1).

Ο λόγος που επέμεινα ως πληροφορικάριος στην κινητή τηλεφωνία και ιδιαίτερα στα Smartphones είναι γιατί τo μέλλον της πληροφορικής είναι φορητό. Οι πωλήσεις κινητών τηλεφώνων είναι πολλαπλάσιες από αυτές των υπολογιστών και το 2010 για πρώτη φορά οι πωλήσεις των smartphones ξεπέρασαν αυτές των υπολογιστών. Παράλληλα η αγορά των υπολογιστών συρρικνώνεται σταδιακά.

Για όσους δεν ακολουθούν την τεχνολογία τόσο ευλαβικά όσο αυτοί που βρίσκονται στον χώρο, το ενδιαφέρον μεγαλώνει αν αναλογιστούμε κάποιες παραλληλίες της ιστορίας. Μέσα από αυτές μπορούμε να βγάλουμε τα πιο χρήσιμα συμπεράσματα για την σύγχρονη (οικονομική) ιστορία. Στην σύγχρονη ιστορία δεν κυριαρχούν πόλεμοι με όπλα όπως τους ξέρουμε αλλά οικονομικά συμφέροντα και ανταγωνισμός. Αντί για χώρες με πολιτισμό και θρησκείες έχουμε εταιρίες και brands. Αντί για εκκλησίες να προσηλυτίζουν έχουμε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αλλά οι στρατηγικές ήταν πάντα ίδιες κρυμμένες καλά πίσω από διαφορετικά συμφέροντα τα οποία έχουν ένα κοινό, την κυριαρχία και τον έλεγχο!

Σημείωση: Η συγκεκριμένη ανάρτηση είναι τεράστια. Προσπάθησα να χωρέσω όλη την εμπειρία μου τα τελευταία χρόνια σε μια μόνο ανάρτηση καλύπτοντας τα πιο σημαντικά για την κατανόηση των γεγονότων.

Το συμβάν.
Μέτα την βόμβα μεγατόνων για την μεγάλη εταιρία και καμάρι των Φινλανδών, την Nokia πως Microsoft και Nokia ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια σημαντική συνεργασία που κάνει τα Windows Phone το βασικό λειτουργικό των κινητών της Nokia και θα αντικαταστήσει τα επόμενα χρόνια πλήρως το μέχρι τώρα Symbian. Κάποιοι που βρίσκονται εκτός του χώρου θα πούνε «Και τι έγινε», οι δε επιφανειακοί gatgetάκιδες θα αναφωνήσουν «Επιτέλους» αλλά η ιστορία κρύβει πάρα πολλά τα οποία δεν είναι ξεκάθαρα στους μη μυημένους για την σημαντικότητα αυτής της κίνησης.
Έχουμε ουσιαστικά την μεγαλύτερη διεφθαρμένη και προσχεδιασμένη κίνηση για τον πλήρη έλεγχο της Nokia, της μεγαλύτερης εταιρίας παραγωγής κινητών τηλεφώνων.
Ένα είδος εξαγοράς της Nokia από την Microsoft που έγινε εκ των έσω χωρίς να ξοδευτεί ούτε cent! Για να καταλάβουμε πλήρως όμως πως έχει η κατάσταση θα πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στα γεγονότα όπως εξελίχθηκαν τα τελευταία 10 χρόνια στην κινητή τηλεφωνία.

Γένεση των Smartphones.
Η αρχή έγινε από την Βρετανική Psion γνωστή κατασκευάστρια organizers πριν 2 δεκαετίες. Το όραμα της εταιρίας ήταν πολύ πιο ψηλά από τις πραγματικές δυνατότητες της και υπό άλλες συνθήκες ίσως τώρα να είχε εξελιχθεί σε μια Ευρωπαϊκή Sony. Τα σχέδια της εταιρίας ήταν να μπει στον χώρο των υπολογιστών παλάμης, αναπτύσσοντας πλήρως δικές της λύσεις και το κατάφερε. Η εξέλιξη όμως του λειτουργικού συστήματός της, Epoc, και η περαιτέρω προώθησή του ήθελε πολύ περισσότερους πόρους για να εξελιχθεί βάση του οράματος της εταιρίας, σε ένα πραγματικό λειτουργικό εφάμιλλο αυτό των προσωπικών υπολογιστών.
Την ίδια εποχή έμπαινε στο παιχνίδι και η Microsoft με τα Windows CE τα οποία και στην συνέχεια εκτόπισαν σχεδόν πλήρως το αντίστοιχο λειτουργικό της Palm που ήταν και η μοναδική λύση για PDA.
Το λειτουργικό σύστημα της Psion ήταν ανώτερο από το αντίστοιχο της Microsoft. H αρχιτεκτονική του ήταν τόσο βελτιστοποιημένη που η αυτονομία των συσκευών της Psion ήταν μέχρι και τέσσερις φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των λύσεων με Windows CE ενώ οι δυνατότητες σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο hardware ήταν εφάμιλλες με αυτές ενός κανονικού προσωπικού υπολογιστή! Με άλλα λόγια οι απαιτήσεις του Epoc σε hardware ήταν υπερβολικά συμπιεσμένες και με ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας που μπορούσε να κρατήσει την συσκευή σε λειτουργία ολόκληρες εβδομάδες σε αντίθεση με τις λύσεις της Microsoft που ήθελαν πάντα την τελευταία τεχνολογία επεξεργαστών/ολοκληρωμένων και η μπαταρία κρατούσε ελάχιστες μόνο ώρες.

Οι δυσκολίες όμως που είχε για να προωθήσει τα προϊόντα της η Psion σε έναν κόσμο υπολογιστών που κυριαρχούσε η Microsoft ήταν τεράστιες με αποτέλεσμα να κάνει την κίνηση να ανοίξει την τεχνολογία της με πρώτο στόχο την Microsoft. Αντί να κυνηγήσει το όνειρο ήταν πια στις βλέψεις της να ακολουθήσει την Microsoft χρησιμοποιώντας το πολύ κατώτερο λειτουργικό της και να παράγει απλά το hardware! Αλλά πριν ολοκληρωθεί αυτή η κίνηση η Psion αποφάσισε να έρθει πρώτα σε επικοινωνία με τις τότε κορυφαίες εταιρίες παραγωγής κινητών τηλεφώνων, Nokia, Ericsson και λίγο αργότερα την Motorolla. Και έτσι γεννήθηκε το Symbian, από τα σπλάχνα του Epoc, το πρώτο Λειτουργικό Σύστημα για έξυπνα κινητά. Και αυτή η κίνηση πραγματικά εξόργισε τον τότε Διευθύνων Σύμβουλο της Microsoft, Bill Gates.
Symbian
Χρειάστηκαν πάνω από 3 χρόνια από την δημιουργία της Symbian Ltd. (στην οποία αρχικά ήταν μέτοχοι οι Psion, Nokia, Ericsson, Motorola και στην συνέχεια μπήκαν και οι Siemens, Panasonic, Samsung και Sony-Ericsson) για την έλευση της πρώτης συσκευής με λειτουργικό Symbian.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η ασυμφωνία των εταιριών μεταξύ τους στα πρότυπα γραφικού περιβάλλοντος που έπρεπε να ακολουθήσουν παρουσιάζοντας διαφορετικές λύσεις η κάθε μία.
Η Nokia γνώριζε από πριν την ιδιαιτερότητα της Motorola να είναι αντίθετη πάντα στις ιδέες των υπολοίπων και άρχισε στα κρυφά να αναπτύσσει τις δικές της πλατφόρμες πάνω στο Symbian μια εκ των οποίων ήταν ανοιχτή για αδειοδότηση προς τρίτους και την εμφάνισε εντελώς ξαφνικά με την παραγωγή του 7650.
Από τα 3 αρχικά πρότυπα γραφικού περιβάλλοντος/πλατφόρμας που είχαn προταθεί σώθηκε μόνο το ένα (UIQ) το οποίο αξιοποίησε πλήρως η Sony-Ericsson και στην συνέχεια ακολούθησε και η Motorolla ενώ οι οι υπόλοιποι κατασκευαστές προτίμησαν αυτό της Nokia (Series60).

Τα χρόνια περνούσαν και η μόνη εταιρία που πραγματικά προωθούσε το Symbian ήταν η Nokia. Η Sony-Ericsson δεν έδειξε τον ίδιο ζήλο παρόλο που είχε ένα διαμάντι (User Interface Quartz) και τη μόνη πλατφόρμα βασισμένη στο Symbian για συσκευές με οθόνη αφής.
Η επιθετική πολιτική της Nokia την επέτρεψε να ανεβάσει τις πωλήσεις της σε τρομερά επίπεδα και να αυξήσει τις επενδύσεις της σε έρευνα και ανάπτυξη περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη Ευρωπαϊκή εταιρία αλλά δυστυχώς ποτέ δεν αξιοποίησε. Παράλληλα επένδυσε σε μια νέα πλατφόρμα βασισμένη στο Linux για τα τότε άγνωστα στον κόσμο Internet Tablets της οποίας το γραφικό περιβάλλον ήταν εμπνευσμένο από αυτό των συσκευών Psion!

Το πρόβλημα όμως που υπήρχε από τότε ήταν η ίδια η δομή της Symbian Ltd. Και οι πολλές φωνές σε αυτήν να μην αφήνουν να εξελιχθεί το λειτουργικό αρκετά γρήγορα. Αλλά για αρκετό καιρό έπαιζε μόνο του και η ηγετική θέση που είχε η Nokia μιας και κατάφερνε να οδηγεί την ανάπτυξη του λειτουργικού όταν οι υπόλοιπες το αφήναν στη μοίρα του και προτιμούσαν έτοιμες λύσεις το κρατούσε δυνατό.

Η Microsoft ήταν απλά ανύπαρκτη όλα αυτά τα χρόνια μιας και ποτέ δε κατάφερε να κερδίσει σημαντικό μερίδιο της αγοράς παρά τις όσες προσπάθειες για περαιτέρω ανάπτυξη του λειτουργικού της συστήματος. Ο κυριότερος λόγος όμως ήταν και η ακριβή πώληση αδειών για χρήση του λειτουργικού της από τις εταιρίες. Πιο συγκεκριμένα για κάθε κινητό τηλέφωνο με Symbian η Symbian Ltd κέρδιζε μόλις $5 σε αντίθεση με την Microsoft που είχε κέρδος $55. Μέσω αυτής όμως αναδείχτηκε η Ταϊβανέζικη HTC μιας και ήταν ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κινητών με λειτουργικό Windows.
Η Αμερικάνικη Αγορά κινητής τηλεφωνίας
Η αμερικάνικη αγορά ήταν πολλά χρόνια πίσω στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας και σε μεγάλο βαθμό συνεχίζει να είναι. Σε μια αγορά που το κύριο λόγο έχουν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας είναι πολύ δύσκολο να αναδειχθεί η οποιαδήποτε εταιρία χωρίς τις απαραίτητες οικονομικές αλλά και σχεδιαστικές υποχωρήσεις και τις κατάλληλες συμφωνίες για την προώθηση των προϊόντων της.

Σε αυτή την αγορά η Nokia είχε πάντα πάρα πολύ μικρό ποσοστό με την Motorola, την Research in Motion αργότερα να έχουν το πάνω χέρι και τέλος την Samsung που ουσιαστικά υπάκουσε στα θελήματα των δικτύων κινητής τηλεφωνίας για κλειδωμένα κινητά και κέρδισε μεγάλο μερίδιο της Αμερικάνικης αγοράς. Δεν είναι τυχαίο ότι υπηρεσίες όπως τα SMS δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ ευρέως σε αντίθεση με την Ευρώπη που ακόμα και σήμερα συνεχίζει να αυξάνεται η χρήση τους.

Apple iPhone
Τα πράγματα άλλαξαν όταν το 2007 μπήκε στο χώρο η Apple και επαναπροσδιόρισε τον όρο του έξυπνου κινητού στα μέτρα της, ένας όρος που ήταν άγνωστος στο ευρύ κοινό. Σε αντίθεση με την ως τότε ερμηνεία του όρου Smartphone που το ήθελε κινητό με δυνατότητες PDA η Apple το όρισε ως κινητό με αυξημένες δυνατότητες περιήγησης internet.

Στην πρώτη έκδοση του κινητού δεν υπήρχε καν η δυνατότητα εγκατάστασης εφαρμογών τρίτων και η δυνατότητα αντιγραφής και επικόλλησης κειμένου. Η δυνατότητα εγκατάστασης εφαρμογών εμφανίστηκε λίγο καιρό αργότερα και αυτό αποκλειστικά μέσω του καταστήματος της Apple για να έχει τον πλήρη έλεγχο οικονομικής εκμετάλλευσης αυτών.
Η δυνατότητα πολλαπλής εκτέλεσης εφαρμογών ταυτόχρονα (multitasking) απουσίαζε και προστέθηκε μόλις πέρσι στην τελευταία έκδοση του iPhone με ανορθόδοξο τρόπο ενώ οι εφαρμογές 3ων συνεχίζουν να μην έχουν πρόσβαση σε κύριες λειτουργίες του τηλεφώνου για λόγους ασφαλείας.
Δυνατότητες αποστολής MMS,αρχείων μέσω Bluetooth και λήψης αναφοράς παράδοσης μηνύματος συνεχίζουν να μην υπάρχουν κι αυτό για να εμποδίσει τους χρήστες της από ανταλλαγή υλικού και να τους επιβάλει την αγορά αυτού μέσω του καταστήματός της.
Συμβατή δυνατότητα βιντεοκλήσεων χρησιμοποιώντας το 3G δίκτυο δεν υπάρχει. Κι αν προσθέσουμε ότι το κινητό είναι πλήρως κλειστό με τον έξω κόσμο και η μόνη δίοδος ακόμα κι αν είναι να συνδεθεί με υπολογιστή για να προστεθεί περιεχόμενο σε αυτό είναι η σουίτα iTunes της Apple είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε μια κινούμενη φυλακή για τους κατόχους του κινητού η οποία μεγιστοποιεί τα κέρδη της εταιρίας.


Παρά τα παραπάνω αρνητικά η Apple ήταν γνωστή για προϊόντα τεχνολογίας με υψηλή αισθητική, που γινόντουσαν εύκολα σύμβολα της μόδας και πολύ ποθητά στον απλό κόσμο. Κι αυτό το κατάφερε με το iPhone με έναν όμορφο σχεδιασμό και ένα πολύ εύχρηστο περιβάλλον χρήσης (User Interface) που ήταν μοναδικό για την εποχή του. Σε συνδυασμό με το πολύ φανατισμένο κοινό του, την υπερβολική προώθηση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τις άριστες κριτικές που αδιαφορούσαν για τα μειονεκτήματα του σε σχέση με τον ανταγωνισμό το κινητό έθεσε τα κριτήρια για την νέα εποχή των Smartphones καθώς και την ανάπτυξη της αγοράς κινητής τηλεφωνίας στις Η.Π.Α.
Η ελεύθερη και ανοιχτή φιλοσοφία της Nokia
Εκείνη ακριβώς την εποχή ήταν που άρχισαν να εμφανίζονται δυσκολίες στην κοινότητα του Symbian. Ο ένας μετά τον άλλον μέτοχο έφευγε πουλώντας το μερίδιό τους στις υπόλοιπες. Το τέλος ήταν θλιβερό. Το UIQ (που ήταν πια στην ιδιοκτησία της Sony-Ericsson και Motorolla) πτώχευσε.

Η Nokia εξαγόρασε όλη την Symbian Ltd. και έκανε το μεγάλο βήμα να ανοίξει τον κώδικα του λειτουργικού συστήματος σταδιακά ενώ ανέθεσε τον έλεγχο σε ένα ανεξάρτητο ίδρυμα (Symbian Foundation).

Παράλληλα εκείνη την εποχή είχε εξαγοράσει την Trolltech, εταιρία γνωστή για το γραφικό περιβάλλον ανάπτυξης εφαρμογών Qt που έχει κυρίαρχο ρόλο στο οικοσύστημα του Linux (KDE GUI).
Με αυτή την κίνηση η Nokia μετατράπηκε στην αγαπημένη εταιρία αλλά και την μεγάλη ελπίδα της κοινότητας Linux και ανοιχτού λογισμικού.
Η ανοιχτή φιλοσοφία της εταιρίας ήταν ξεκάθαρη προωθώντας την ελευθερία επιλογών και ανάπτυξης μέσα από δύο ανοιχτές πλατφόρμες (Symbian-Maemo).


Ταυτόχρονα μετά την πρώτη συσκευή tablet/κινητού, το Ν900 που έφερε την πλατφόρμα Maemo Linux για πρώτη φορά στα κινητά τηλέφωνα ήρθε η συνεργασία με την Intel για την συνένωση των δυο διανομών Maemo & Moblin σε μια ονόματι MeeGo. Η νέα διανομή Linux της οποίας ο έλεγχος είναι στα χέρια του Linux Foundation έχει στόχο μια μεγάλη γκάμα συσκευών από κινητά τηλέφωνα, tablets, netbooks, οικιακές συσκευές, τηλεοράσεις μέχρι και media centers αυτοκινήτων. Την συνεργασία Intel-Nokia ακολούθησαν οι Novel και AMD υποστηρίζοντας ενεργά το νέο λειτουργικό σύστημα.
Google Android
Παράλληλα εκείνη την εποχή μπήκε στο παιχνίδι και η Google με το δικό της λειτουργικό σύστημα (Android) βασισμένο στον πυρήνα του Linux αλλά παρόλο που ήταν λογισμικό ανοιχτού κώδικα, από την αρχή ήταν απόλυτα συνδεδεμένο με τις υπηρεσίες της Google και η ανάπτυξή του ήταν στενά ελεγχόμενη από την ίδια.
Η πολιτική της Google ήταν παρόμοια με αυτή της Microsoft μιας και δεν ενδιαφερόταν να γίνει και κατασκευαστής κινητών αλλά την ενδιέφερε μόνο το κομμάτι του λογισμικού.
Παρόλα αυτά ως τώρα έχει βγάλει δύο κινητά με το Brand της σε συνεργασία με την HTC (Nexus One) και μετέπειτα την Samsung (Nexus S) τα οποία όμως δεν είχαν ανάλογη επιτυχία λόγο της μη προώθησης αυτών από τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας.
Το ίδιο το Android όμως αυτή την στιγμή έχει κερδίσει την ολική αποδοχή όλων των κατασκευαστών πλην της Nokia και τα ποσοστό πωλήσεων έχει φτάσει αυτό του Symbian.


Microsoft Windows Phone 7
Η αναταραχή που έφερε στην αγορά το iPhone δεν άφησε αμέτοχη ούτε την Microsoft σε αλλαγές.
Η εταιρία άρχισε την ανάπτυξη ενός νέου εξολοκλήρου λειτουργικού στα πρότυπα του iPhone το οποίο δυστυχώς δεν είχε τίποτα καινούριο να προσφέρει πέρα από ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον χρήσης. Παρά την όμορφη εμφάνιση το λειτουργικό ήταν 10 χρόνια πίσω από άποψη δυνατοτήτων γιατί είχε ακριβώς τα ίδια αρνητικά γνωρίσματα του πρώτου iPhone που αναφέραμε παραπάνω. Μια φυλακή για τον χρήστη .
Και παρόλο που όλες σχεδόν οι εταιρίες (πλην της Nokia που επέμενε στις δικές της λύσεις) έβγαλαν από ένα κινητό με την νέα πλατφόρμα της Microsoft, οι πωλήσεις ήταν χαμηλές έχοντας κερδίσει περίπου μόνο το 3% του μεριδίου της αγοράς. Η Microsoft όμως δεν έπρεπε να μείνει έξω από το παιχνίδι.

Ήταν ξεκάθαρο πια για την Αμερικάνικη βιομηχανία πληροφορικής ότι το μέλλον βρίσκεται στα κινητά τηλέφωνα και έπρεπε να καλύψει το κενό, και να κλέψει κομμάτι της αγοράς που βρισκόταν σε μη Αμερικάνικα χέρια. Γι’ αυτό και έπρεπε με κάθε τρόπο να επιβληθεί. Η κατάσταση του Symbian στην μεταβατική περίοδο αλλά και το χάος που δημιούργησε το iPhone και αποπροσανατόλισε τις περισσότερες εταιρίες ήταν και ο λόγος για όσα ακολούθησαν από την μεριά της Nokia.
Τα λάθη και οι δυσκολίες της Nokia
Η διαδικασία μετάβασης του Symbian σε ανοιχτό κώδικα ήταν αρκετά χρονοβόρα αυξάνοντας δραματικά τον χρόνο ανάπτυξής του και ουσιαστικά το άφησε πολύ πίσω σε σχέση με τον ανταγωνισμό στον τομέα που υστερούσε πάντα, τον οπτικό (κοινός το περιβάλλον χρήσης UI ), ένα στοιχείο που είχε το iPhone από την αρχή για να δημιουργήσει το WOW effect.

Ακόμα και μετά το άνοιγμα του Symbian η δομή της ηγεσίας του μέσω του Symbian Foundation παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αρκετά γραφειοκρατική με αποτέλεσμα η ανάπτυξή του να γίνεται σε πολύ αργούς ρυθμούς.

Ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωση του ανοίγματος του Symbian οι δύο τελευταίοι υποστηρικτές του (Samsung και Sony-Ericsson) το εγκατέλειψαν για να εστιάσουν την προσοχή τους σε συσκευές με το λειτουργικό της Google. Η Nokia, όντας πια η μόνη υποστηρικτής του λειτουργικού μαζί με την Γιαπωνέζικη NTT DoCoMo, πήρε σχεδόν εξολοκλήρου τον έλεγχο του Symbian για να επιταχύνει μόνη της την εξέλιξη του λειτουργικού και έτσι μειώθηκαν αισθητά οι αρμοδιότητες του ιδρύματος Symbian!

Ταυτόχρονα εστίασε την προσοχή της στην αλλαγή του γραφικού περιβάλλοντος χρήσης του Symbian με τα πρώτα αποτελέσματα να αναμένονται στο δεύτερο μισό του 2011.
Επίσης έφερε την πλατφόρμα ανάπτυξης εφαρμογών Qt στο Symbian και εστίασε την προσοχή της σε αυτή και μόνο, σε όλες τις πλατφόρμες της για να εκσυγχρονίσει την ανάπτυξη εφαρμογών που ως τότε ήταν ένα σημείο που το Symbian υστερούσε σε σχέση με τον ανταγωνισμό!
Την κίνηση αυτή αγκάλιασαν οι developers. Το δικό της κατάστημα εφαρμογών OVI κατάφερε να γίνει το δεύτερο πιο επικερδές ακολουθώντας αυτό της Apple.

Πολλές λάθος κινήσεις της εταιρίας συνετέλεσαν στην πτωτική πορεία της τα τελευταία χρόνια.
Η πρώτη λάθος κίνηση ήταν να διαλέξει την δικιά της πλατφόρμα (Series60) ως βασική για το νέο Symbian αλλά το περιβάλλον χρήσης ήταν ακατάλληλο για κινητά με οθόνη αφής.
Η επιμονή επίσης της εταιρίας σε συσκευές αποκλειστικά με οθόνη αφής ως απάντηση στο iPhone αποξένωσε τους υπάρχοντες πελάτες της εταιρίας που δεν έβλεπαν πια στα νέα μοντέλα τις σχεδιαστικές καινοτομίες που είχαν παλιότερες βραβευμένες συσκευές της, αλλά αντί αυτού κακούς κλώνους του iPhone.

Η αδυναμία της Nokia να κάνει αισθητή την παρουσία της στην δύσκολη Αμερικάνικη αγορά δυσχέραιναν την κατάσταση. Τα αμερικάνικα ΜΜΕ και οι bloggers προωθούσαν αποκλειστικά τα Αμερικάνικα προϊόντα και έκαναν σκληρή κριτική στην Nokia ακόμα κι αν τα προϊόντα της ήταν τεχνολογικώς πολύ ανώτερα από τα αντίστοιχα της Apple και Google.
Η κριτική πάντα εστιαζόταν στο γραφικό περιβάλλον και στην επιλογή υποδεέστερου hardware (επεξεργαστές, μνήμη RAM) στις συσκευές της Nokia σε σχέση με τον ανταγωνισμό παρά το ότι το λειτουργικό σύστημα Symbian ήταν αποδοτικότερο και δεν είχε μεγάλες απαιτήσεις.

Παρά τις λάθος κινήσεις και δυσκολίες η Nokia συνεχίζει ακόμα και τώρα να έχει το μεγαλύτερο μερίδιο σε πωλήσεις έξυπνων κινητών από οποιαδήποτε άλλη εταιρία αλλά με μεγάλη πτωτική πορεία που το 2010 έχασε ένα ποσοστό της τάξεως του 10%.
Το Symbian κατείχε το 30% της αγοράς σε πωλήσεις το 2010 όσο κατάφερε δηλαδή να φτάσει και το Android σε λιγότερο από δύο χρόνια ανάπτυξης αλλά με περισσότερες εταιρίες να το προωθούν. Η δε πωλήσεις της Nokia είναι ίσες με το άρθροισμα των αμέσως 3 επόμενων κατασκευαστών κινητών τηλεφώνων.
Αλλαγή Διοίκησης
Η πτωτική πορεία της Nokia έπρεπε να φέρει κάποιες διοικητικές αλλαγές. Τα μέχρι τότε αποτελέσματα του Διευθύνων Συμβούλου της Nokia, Oli-Pekka Kallasvuo δεν ήταν ενθαρρυντικά και οι επενδυτές ήθελαν αλλαγές. Όλοι περίμεναν την διαδοχή του από τον Anssi Vanjoki, έναν από τους παλαιότερα στελέχη της Nokia με τεράστια εμπειρία στον τρόπο λειτουργίας της εταιρίας και τις δυνατότητές της, αλλά και ηγετική μορφή στο εσωτερικό της.

Και εκεί ήρθε η έκπληξη. Η επιλογή του Καναδού πρώην στελέχους της Microsoft, Stephen Elop, άφησε πολλά ερωτηματικά και επέφερε την έξοδο πολλών στελεχών της Nokia συμπεριλαμβανομένου του Anssi Vanjoki.
Η αρχική δικαιολογία για την επιλογή του από τον πρόεδρο της εταιρίας, Jorma Ollila, ήταν ότι η εταιρία χρειαζόταν ένα άτομο που ήξερε πολύ καλά το λογισμικό. Η εταιρία σταδιακά τους τελευταίους μήνες αποδυναμωνόταν με πολλαπλές απολύσεις και στο εσωτερικό της γινόντουσαν κρυφές αλλαγές μέχρι που φτάσαμε στο σήμερα και την σημερινή ανακοίνωση που έφερε τα πάνω κάτω.

Η σημερινή αλλαγή πλεύσης της Nokia δεν έχει πείσει κανέναν από τους επενδυτές. Με μια κίνηση ο Stephen Elop πέταξε 10 χρόνια ανάπτυξης και αμέτρητα εκατομμύρια επενδύσεων, έρευνας & ανάπτυξης για να υιοθετήσει μια έτοιμη λύση της Microsoft η οποία δεν έχει πείσει την αγορά και είναι κατά πολύ υποδεέστερη από αυτές των λύσεων που είχε η Nokia (Symbian – MeeGo).

Η άποψη ότι με αυτή την κίνηση θα καταφέρει να μπει στην αγορά της Αμερικής είναι επίσης λανθασμένη γιατί ούτε η Microsoft είναι επιτυχημένη σε αυτή την αγορά, σε μια αγορά που όπως είπα παραπάνω το πάνω χέρι έχουν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας με έναν εντελώς δικτατορικό τρόπο.

Οι απαιτήσεις από hardware των Windows Phone 7 είναι κατά πολύ υψηλότερες, σε σημείο που αυτή την στιγμή η Nokia δεν έχει ούτε μια συσκευή που να φοράει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας την οποία και απαιτεί η Microsoft. Με άλλα λόγια το κόστος παραγωγής των νέων συσκευών θα εκτοξευθεί και τα κέρδη θα μειωθούν κατακόρυφα.

Η μετάβαση στο νέο αυτό λειτουργικό επίσης θέλει χρόνο και πολύ χρήμα. Οι απολύσεις θα συνεχιστούν ενώ παράλληλα ο χρόνος για την εκ νέου εκπαίδευση του προσωπικού θα μειώσει κατά πολύ την αποδοτικότητα της εταιρίας σε βαθμό που να μη λειτουργεί σχεδόν τίποτα.

Σα να μην έφταναν όλα αυτά η Nokia γυρίζει την πλάτη της όχι μόνο στους υπάρχοντες πελάτες της με προϊόντα που στο μέλλον δε θα θυμίζουν τίποτα από την Nokia που γνωρίζαμε, αλλά και στην Intel και στους προγραμματιστές (developers) και στην κοινότητα του Linux.

Οι ανακοινώσεις στο event ήταν ξεκάθαρες. Το Symbian θα έχει έναν αργό θάνατο (για την ακρίβεια θα γίνει franchise χωρίς να εξηγεί τι εννοεί με αυτό) και θα αντικατασταθεί πλήρως από τα Windows Phone σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Το MeeGo δεν θα προωθηθεί και θεωρείτε πειραματική πλατφόρμα. Το Qt δε θα είναι η πλατφόρμα ανάπτυξης εφαρμογών για τα Windows Phone 7. Το ερώτημα που παραμένει είναι γιατί να γίνουν όλα αυτά όταν η εταιρία ήθελε άμεσες λύσεις στην αγορά που ήδη ετοίμαζε. Γιατί να εναποθέσει τις ελπίδες της σε έναν τρίτο «δικτάκτορα». Γιατί να πετάξει το έργο τόσων ετών και ένα σχέδιο που είχε την υποστήριξη πολλών μεγάλων δυνάμεων στον χώρο της πληροφορικής! Γιατί να γυρίσει την πλάτη της στους υπάρχοντες πελάτες της. Μοιάζει με αυτοκτονία.
Δούρειος Ίππος
Για να καταλάβουμε πλήρως το πραξικόπημα που έγινε εντός της Nokia πρέπει να δούμε την αγορά αποκλειστικά από οικονομικής άποψης. Με μια προσεκτική ματιά λοιπόν των επενδυτών της Nokia, οι πλειοψηφία αυτών είναι Αμερικάνικες εταιρίες κι αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τον λόγο που επιλέχθηκε ο Stephen Elop.
Αν θεωρήσουμε επίσης αληθής τις φήμες που θέλουν τον πρόεδρο της Nokia να απειλήθηκε αν δεν επέλεγε τον Stephen Elop τότε η ιστορία αποκτά ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον.

Συνυπολογίζοντας ότι ο Stephen Elop παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους κατόχους μετοχών της Microsoft ενώ δεν έχει ούτε μια μετοχή της Nokia ξεκαθαρίζει την κατάσταση ακόμα περισσότερο. Το ότι επίσης σε ηγετικές θέσεις αρχίζουν και μπαίνουν πρώην στελέχη της Microsoft δείχνει την σκληρή πραγματικότητα. Η Nokia είναι πια μια μαριονέτα της Microsoft.

Αυτό που δε κατάφερε να κάνει η Microsoft επί 10 χρόνια το κατάφερε τώρα με τον πιο βρώμικο τρόπο.
Σε λίγα χρόνια η Nokia δε θα θυμίζει τίποτα από την Nokia που ξέραμε.Σκοπός της Microsoft ήταν να κλέψει μεγάλο ποσοστό από την αγορά κινητής τηλεφωνίας πριν εξαφανιστεί από την αγορά εντελώς. Το αν θα στοίχιζε ακριβά αυτό στην Nokia θα ήταν μια μικρή ασήμαντη λεπτομέρεια.
Η Nokia έχει στην κατοχή της σημαντικές πατέντες στον χώρο των κινητών τηλεφώνων που την κάνουν πάρα πολύ δυνατή ακόμα κι αν δεν πουλούσε κανένα κινητό τηλέφωνο.
Και στην περίπτωση που η εταιρία πατώσει τότε θα γίνει πολύ εύκολος στόχος για εξαγορά από την ίδια την Microsoft και ο χώρος της κινητής τηλεφωνίας άλλη μια αγορά που ελέγχεται από τις Η.Π.Α.

Το παρελθόν έχει δείξει ότι οποιαδήποτε εταιρία κάνει συμφωνίες με την Microsoft στο τέλος το αποτέλεσμα είναι πάντα αρνητικό για την ίδια. Τέτοιες περιπτώσεις είναι αυτή της Βρετανικής Sendo η οποία πτώχευσε μετά από άπειρες δικαστικές διαμάχες. Το ίδιο και με την Nortel.
Άλλες μεγάλες εταιρίες προσπαθούσαν επί χρόνια να ξεμπλέξουν από τα δεσμά της Microsoft με την βρώμικη πολιτική και το δικηγορικό κατεστημένο της εταιρίας (Dell , HP) ενώ οι υποστηρικτές της εταιρίας στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας που ήταν δέσμιες μαζί της απλά απέδρασαν στο στρατόπεδο της Google που ήταν πιο φιλικό (HTC,Motorolla,LG). Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε αυτό.
Η μεταμόρφωση της Nokia σε μια άκρως Αμερικάνικη εταιρία που θα επιφέρει κέρδη στην Αμερικάνικη αγορά είναι δυστυχώς ένα μεγάλο αγκάθι για την Ευρωπαϊκή οικονομία. Αλλά δυστυχώς αυτή η κίνηση πέρασε απαρατήρητη από τους περισσότερους που απλά βλέπουν μόνο την επιφάνεια των πραγμάτων.
Ω, ευγενικοί μου άνθρωποι, η ζωή είναι σύντομη. Αν ζούμε, ζούμε για να πατήσουμε πάνω στα κεφάλια των βασιλιάδων.
  Απάντηση
#2
Εκπληκτικο αρθρο.
Κανονικος Δουρειος Ιππος η Νοκια
  Απάντηση
#3
Πραγματικά δυνατό άρθρο.Τι γίνετε στα παρασκήνια του φαινομενικά αθώου χώρου των τηλεφώνων!Ευχαριστούμε τον αρθρογράφο, αλλά και τον Κωνσταντίνο που το ανέβασε εδώ, για το "ξεστράβωμα".
  Απάντηση
#4
Ένα μεγάλο ευχαριστώ για την αναγνώριση από το OSARENA. Πραγματικά σημαίνει πολλά για μένα να βλέπω κάτι το οποίο είχα γράψει πριν 2 χρόνια να αναδημοσιεύεται στην ιστοσελίδα σας επειδή τα #Ε$^%$%^$ τα tk domains βγάζουν προβλήματα με τους DNS του blogger (μάλλον είναι καιρός να αγοράσω κανένα σοβαρό domain). Αυτή την στιγμή το site είναι ξανά προσβάσιμο αλλά μάλλον τα links θα κατευθύνουν στην κεντρική σελίδα για τους παραπάνω λόγους αν ανακατευθύνουν κιόλας στο kosmoagiristos.blogspot.com.

Θα ήθελα να προσθέσω κάνα δυο προσωπικά πραγματάκια μόνο, που έχουν σχέση με αυτή την συνεργασία κι ελπίζω να μην θεωρηθεί διαφήμιση. Λίγους μήνες μετά την συγγραφή του παραπάνω άρθρου έγινα συντάκτης στο myphone.gr και μετά από πολύ μικρό χρονικό διάστημα αρχισυντάκτης και είχα γράψει ένα ακόμα άρθρο το οποίο ερευνούσε τις διχαστικές κινήσεις του κυρίου Stephen Elop στο τιμόνι της Nokia κάτι λιγότερο από ένα χρόνο μετά την συμφωνία. (δε παραθέτω link, δε θέλω να κάνω διαφήμιση). Η απήχηση που είχε ήταν αρκετή για να ξεκινήσω έρευνα σχετικά με τα προβλήματα αλλά και το παρελθόν της Nokia αλλά δυστυχώς οι υποχρεώσεις μου (μεταπτυχιακές σπουδές, μετακόμιση στο Η.Β., εύρεση εργασίας, οικογενειακές υποχρεώσεις κλπ) πήγαιναν το όλο θέμα πίσω ενώ ταυτόχρονα οι πληροφορίες που είχα συλλέξει αυξάνονταν... exponentially... με αποτέλεσμα να μου είναι αδύνατο να το ολοκληρώσω. Υπολόγιζα τότε πως θα μου έβγαιναν γύρω στα 10 άρθρα συνολικά με τα του τι γινόταν εντός της Nokia. Αποτέλεσμα των υποχρεώσεων ήταν να δηλώσω την παραίτησή μου από την συντακτική ομάδα του myphone με την ελπίδα να ξαναγυρίσω κάποια στιγμή ξανά στο κοντινό μέλλον.

Αφήνοντας όμως πίσω όλα αυτά μπορώ να πω με μεγάλη σιγουριά πως η διαφθορά εντός της Nokia ήταν τεράστια πολύ πριν την έλευση του Stephen Elop. Η όλη εταιρία έμοιαζε να βρίσκεται σε έναν συνεχής εμφύλιο πόλεμο με τους managers να έχουν συνεχώς αντικρουόμενα συμφέροντα με αρκετούς από αυτούς να μην έχουν κανένα όραμα για την ίδια την εταιρία και ίσως ούτε ουσιαστική εμπειρία στον χώρο της τεχνολογίας ή ακόμα και της κινητής τηλεφωνίας (ή αυτό ή είχαν κάποια κρυφή ατζέντα. Χαρακτηριστικό σχόλιο ενός φίλου ο οποίος παρακολουθούσε κι αυτός τις κινήσεις της Nokia για πολλά χρόνια: ¨Εκεί στην Φιλανδία πρέπει να καπνίζουν κανένα ιδιαίτερο χόρτο για να κάνουν ότι κάνουν"). Ήταν αμέτρητες οι στιγμές στις οποίες τα ίδια τα στελέχη της εταιρίας βάζαν τρικλοποδιά στο όραμα και στις ιδέες των εργαζομένων με αποτέλεσμα ενώ οι επενδύσεις σε R&D να ξεπερνάνε κατά πολύ οποιαδήποτε άλλη Ευρωπαϊκή Εταιρία, να μη βγαίνει ούτε ένα προϊόν που να τις αξιοποιεί πέρα από ελάχιστες μικρές εξαιρέσεις. Αυτό που έβγαινε προς τα έξω ήταν φυσικά πως η εταιρία δεν είχε επαφή με τον έξω κόσμο, την αγορά λογισμικού αλλά και γενικά την νέα εποχή στην αγορά της κινητής τηλεφωνίας και πως δρούσε αρκετά... αλαζονικά λόγο της θέσης που κατείχε. Στην πραγματικότητα η εταιρία απλά... υπολειτουργούσε και καταλυτικός παράγοντας σε αυτό ήταν και η μεγάλη γραφειοκρατεία. Δεν είναι λίγο τα μισά στελέχη να είναι... "άχρηστα" και παρόλα αυτά να μην μπορούν να τους ξηλώσουν (για άγνωστους λόγους) ενώ παράλληλα οι οποιεσδήποτε σημαντικές αλλαγές να αργούν λόγο γραφειοκρατίας αλλά και λόγο της πολύπλοκης λειτουργίας εντός στην εταιρία (και ούτε καν αναφέρω την στροφή της εταιρίας στην μείωση κόστους παραγωγής, κάτι που ευτυχώς άλλαξε με τις πρώτες συσκευές Symbian^3 αλλά δεν ήταν αρκετό για να κρατήσει στην θέση του CEO τον Olli-Pekka).

Το λυπηρό της όλης υπόθεσης ήταν πως η Nokia είχε ένα πολύ καλό σχέδιο το οποίο στρεφόταν πλήρως στο ανοιχτό λογισμικό. Κάτι που άρχισε με τα Maemo και Meego, την εξαγορά της Trolltech με επίκεντρο την ενοποίηση της ανάπτυξης λογισμικού σε όλες τις πλατφόρμες με το Qt και συνεχίστηκε με το σταδιακό άνοιγμα του κώδικα του Symbian. Με την έλευση του Elop όλα κατέληξαν στα σκουπίδια. Το Maemo/Meego είναι νεκρά από εμπορικής άποψης με μόνο την κοινότητα να τα κρατάνε ζωντανά (αν και από το δεύτερο ξεπήδησαν τα Tizen και Sailfish), το Qt ξεπουλήθηκε (ενώ αυτή την στιγμή χρησιμοποιείτε πλήρως ως βασική πλατφόρμα ανάπτυξης λογισμικού για Βlackberry10, Meego/Harmatan, Symbian, Sailfish ενώ σύντομα θα υποστηρίζονται επίσημα και τα Android και iOS) και τέλος το Symbian δολοφονήθηκε, ο κώδικας του πριν καν ολοκληρωθεί το άνοιγμά του (μόνο τα χαμηλά επίπεδα του λειτουργικού διασώζονται όπως ο πυρήνας του) ξανάκλεισε με αποτέλεσμα να μην έχει κανείς πρόσβαση στις τελευταίες αλλαγές στην Belle και να μην μπορεί να γίνει περαιτέρω ανάπτυξή του από την κοινότητα όπως γίνεται με το Maemo.

Η ταυτότητα της εταιρίας άλλαξε άρδην κι από φίλος του ανοιχτού λογισμικού έγινε ο μεγαλύτερος εχθρός του. Από την άλλη όσες κινήσεις έχουν γίνει ωφελούν μόνο την Microsoft: από τους χάρτες, τις πατέντες, την ανάπτυξη λογισμικού μέχρι και το R&D της εταιρίας ακόμα και σε θέματα τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με την συμφωνία. Και για όλα αυτά δεν έρχεται καμία ουσιαστική εξήγηση από την εταιρία για τους λόγους αυτών των κινήσεων. Το μόνο που άλλαξε θετικά υπέρ της Nokia ήταν η αντιμετώπιση που είχε από τα Αμερικάνικα ΜΜΕ μετά την συμφωνία. Ακόμα και συσκευές όπως το 808 ή το N9 είχαν πάρει πολύ καλές κριτικές (κι αυτό γιατί γνώριζαν πως θα είναι οι τελευταίες συσκευές για τα αντίστοιχα λειτουργικά μιας και ο κ. Elop φώναζε δυνατά την πλήρη στροφή στα Windows Phone). Δυστυχώς (η προσωπικά ευτυχώς) όλα αυτά δεν ήταν αρκετά για να βοηθήσουν την Nokia και να μετατρέψουν τα WP σε μια αρεστή στο κοινό, πλατφόρμα.

Και για να κλείσω το τεράστιο post μου (συγγνώμη για την φλυαρία μου). Εξαγορά της Nokia από την Microsoft δε θα γίνει μάλλον ποτέ. Η Microsoft αυτή την στιγμή έχει δωρεάν όλες τις υπηρεσίες (πχ Χάρτες) της Nokia στις πλατφόρμες της μέσω αυτής της συνεργασίας ενώ σε λίγο καιρό ακόμα και η τεχνολογία Pureview θα υλοποιηθεί στο λειτουργικό της Microsoft. Οι πιο επωφελής οικονομικά πατέντες έχουν ανατεθεί σε τρίτους για οικονομική αξιοποίηση (a la μηνύσεις για καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων σε άλλες πλατφόρμες και εταιρίες) και ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των κερδών πάει στην Microsoft (για άγνωστους λόγους) ενώ παράλληλα η ίδια δεν πληρώνει για άδειες χρήσης την Nokia. Επίσης η συμφωνία όπως διαφημίστηκε μιλούσε για κέρδη από την μεριά της Nokia ύψους δισεκατομμυρίων ενώ στην πραγματικότητα όσα χρήματα κέρδιζε ως υποστήριξη η Nokia ξαναγύριζαν στην Microsoft υπό την μορφή αδειών χρήσης των Windows Phone και το κόστος αυτών ξεπερνούσαν το κόστος που πλήρωναν άλλες εταιρίες όπως η Samsung για παράδειγμα για την χρήση των WP σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και 3 φορές αν αληθεύει το ότι ο μέσος όρος αδειοδότησης ήταν γύρω στα 15-20$ ανά συσκευή σύμφωνα με παλιότερες μαρτυρίες στελεχών της LG και Samsung αλλά και έρευνες που είχαν γίνει. Με άλλα λόγια αυτή την στιγμή η Nokia είναι υποχείριο της Microsoft, κατέχει μόνο το Brand μιας και έχουν ξεπουληθεί τα πάντα (από λογισμικό μέχρι και εργοστάσια μιας και η παραγωγή των κινητών της γίνεται από τρίτους στην Κίνα, το λογισμικό από την Microsoft με ελάχιστες εξαιρέσεις λογισμικού οι οποίες ακόμα κι αυτές ίσως να γίνονται outsource σε τρίτους, το R&D είναι σχεδόν ανύπαρκτο και κυρίως εκμεταλλεύονται τις παλιότερες έρευνες που είχαν γίνει και έτσι το μόνο που μένει είναι το marketing και το management με το δεύτερο να έχει δεχτεί αρκετές προσθήκες πρώην στελεχών της Microsoft).

H Nokia αυτή την στιγμή είναι τοξική για οποιαδήποτε εταιρία η οποία θα σκεφτόταν να την εξαγοράσει λόγο των σχέσεών της με την Microsoft και το πόσο πολύ έχει εισχωρήσει αυτή εντός της Nokia, ενώ η ίδια η Microsoft δε φαίνεται να έχει κανένα κέρδος από μια εξαγορά μιας και ότι ήταν πολύτιμο είτε ξεπουλήθηκε, είτε βρίσκεται ήδη στα χέρια της Microsoft.

Κλείνοντας (επιτέλους :p), πριν λίγες μέρες είδα από τον λογαριασμό twitter της NokiaUS να γίνεται ανάρτηση μιας φωτογραφίας του Steve Balmer να βλέπει κινητά της Nokia στο περίπτερό της στην CIO Conference της Νέας Υόρκης. Δεν άντεξα και σχολίασα κατευθείαν (μιας και δε καταλάβαινα το λόγο που έπρεπε να ανέβει η φωτογραφία): "So is Balmer the new Boss of Nokia?"
και η απάντηση: "no - our CES is Mr. Steven Elop ...Balmer was just checking out our booth."
Ανέκδοτο... ούτε μπήκα καν στον κόπο να σχολιάσω γιατί ο διαχειριστής του twitter account μάλλον ακολουθούσε εντολές και ήταν αδαής, τόσο αδαής που ούτε το CEO δεν μπορούσε να γράψει σωστά.

Αυτά τα.... λίγα :p , συγγνώμη για το... μακρινάρι και ξανά ευχαριστώ για την αναγνώριση.
  Απάντηση


Πάμε στο Forum:


Πλάσματα σουλατσάρουν στο νήμα: 1 Επισκέπτης(ες)